PRP و PRF در استتیک و زیبایی؛ دو فرآورده مشابه با رفتارهای متفاوت

نقش ماده ضدانعقاد

در بسیاری از سیستم‌های PRP، برای جلوگیری از انعقاد زودرس خون از ماده ضدانعقاد استفاده می‌شود. این موضوع فرصت بیشتری برای جداسازی و مدیریت فرآورده فراهم می‌کند.

در اغلب فرم‌های کلاسیک PRF، از ضدانعقاد استفاده نمی‌شود. در نتیجه، فرایند طبیعی تشکیل فیبرین از همان لحظات اولیه آغاز می‌شود و زمان‌بندی مراحل مختلف اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند.

همین تفاوت ظاهراً ساده، یکی از دلایلی است که آموزش PRF را حساس‌تر می‌کند. تأخیر، انتخاب نامناسب تجهیزات یا انتقال غیراصولی فرآورده می‌تواند ماهیت نهایی محصول را تغییر دهد. به عبارت دیگر، PRF تنها «PRP بدون ضدانعقاد» نیست؛ بلکه منطق فرآوری و رفتار آن کاملاً متفاوت است.

تفاوت در ترکیب سلولی

هیچ PRP یا PRFای را نمی‌توان تنها بر اساس نام آن قضاوت کرد. برخی فرآورده‌ها ممکن است مقدار بیشتری لکوسیت داشته باشند و برخی دیگر عمدتاً از پلاکت و پلاسما تشکیل شده باشند. میزان باقی‌ماندن گلبول قرمز، پلاکت، لکوسیت، فیبرین و حجم پلاسما به سیستم و روش فرآوری بستگی دارد.

وجود لکوسیت بیشتر الزاماً به معنای محصول بهتر یا بدتر نیست. بعضی سلول‌های سفید می‌توانند در تنظیم التهاب، آزادسازی سیتوکین‌ها و پاسخ ترمیمی نقش داشته باشند؛ اما افزایش بیش از حد برخی اجزای التهابی ممکن است برای همه بافت‌ها یا اندیکاسیون‌ها مطلوب نباشد.

به همین دلیل، پزشک باید از اصطلاحات کلی مانند «PRP غلیظ» یا «PRF قوی» عبور کند و بتواند درباره ماهیت سلولی فرآورده، مزایا و محدودیت‌های آن تحلیل علمی داشته باشد.

PRP و PRF چگونه بر پوست اثر می‌گذارند؟

هدف اصلی این درمان‌ها در پوست، ایجاد حجم فوری نیست. آن‌ها بیشتر تلاش می‌کنند محیط بافت را به‌سمت ترمیم و بازسازی هدایت کنند.

اثرات مورد انتظار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• تحریک فعالیت فیبروبلاست‌ها

• حمایت از ساخت کلاژن و اجزای ماتریکس خارج‌سلولی

• کمک به بهبود قوام و بافت پوست

• تعدیل برخی فرایندهای التهابی

• حمایت از ترمیم پس از آسیب‌های کنترل‌شده پوستی

• بهبود تدریجی ظاهر خطوط ظریف و پوست نازک یا کرپی

بااین‌حال، پاسخ بالینی همیشه با غلظت پلاکت رابطه مستقیم و ساده ندارد. یک فرآورده با تعداد پلاکت بیشتر، الزاماً نتیجه بالینی بهتری ایجاد نمی‌کند. سلامت پلاکت‌ها، میزان فعال‌شدن، ترکیب سلولی، ساختار فیبرین، محل درمان و وضعیت بیمار همگی در نتیجه نهایی نقش دارند.

کاربرد در جوان‌سازی صورت

PRP سابقه مطالعاتی بیشتری در جوان‌سازی صورت دارد. در مطالعات مختلف، بهبودهایی در بافت پوست، خطوط ظریف، الاستیسیته، یکنواختی رنگ و رضایت بیمار گزارش شده است؛ اما تفاوت میان روش‌های تهیه و ارزیابی نتایج همچنان مانع از ارائه یک نتیجه قطعی و یکسان برای همه بیماران است. (Wiley Online Library)

PRF به‌ویژه در سال‌های اخیر برای بهبود کیفیت پوست نازک، خطوط ظریف و ناحیه اطراف چشم مورد توجه قرار گرفته است. یک مرور سیستماتیک جدید در جوان‌سازی پری‌اوربیتال نشان داده است که PRF بیشتر با بهبود بافت، چین‌های ظریف و حالت کرپی پوست همراه بوده، درحالی‌که برای PRP شواهد بیشتری در زمینه بهبود پیگمانتاسیون گزارش شده است. بااین‌حال، به‌دلیل محدودیت تعداد مطالعات و ناهمگونی روش‌ها، نمی‌توان این نتایج را به همه بیماران و همه انواع فرآورده تعمیم داد. (PMC)

کاربرد در ناحیه زیر چشم

ناحیه زیر چشم یکی از مهم‌ترین حوزه‌های مورد بحث در مقایسه PRP و PRF است. در این ناحیه، مشکلاتی مانند پوست نازک، خطوط ریز، کاهش کیفیت بافت، تیرگی پیگمانته، تیرگی عروقی، گودی واقعی و بیرون‌زدگی چربی ممکن است ظاهری مشابه ایجاد کنند، اما درمان یکسانی ندارند.

PRP یا PRF ممکن است در برخی بیماران به بهبود کیفیت و شفافیت پوست کمک کنند، اما نمی‌توانند جایگزین درمان همه علل تیرگی یا گودی زیر چشم باشند. برای مثال، بیمار دارای کمبود حجم واقعی، لیگامان‌های مشخص، کیسه چربی یا شلی قابل‌توجه پوست ممکن است به درمان‌های دیگری نیاز داشته باشد.

این مسئله نشان می‌دهد که انتخاب صحیح بیمار از انتخاب نام فرآورده مهم‌تر است. پزشک باید ابتدا مشخص کند که مشکل بیمار کیفیت پوست است یا ساختار آناتومیک؛ سپس درباره PRP، PRF یا درمان‌های جایگزین تصمیم بگیرد.

کاربرد در درمان ریزش مو

PRP در درمان آلوپسی آندروژنتیک، نسبت به PRF سابقه مطالعاتی و استفاده بالینی گسترده‌تری دارد. هدف آن، حمایت از محیط فولیکول، کاهش مینیاتوریزاسیون و بهبود برخی شاخص‌های تراکم یا ضخامت مو در بیماران مناسب است.

PRF نیز برای درمان ریزش مو مطرح شده و برخی مطالعات نتایج امیدوارکننده‌ای گزارش کرده‌اند، اما هنوز برای تعیین جایگاه دقیق آن نسبت به PRP، به پژوهش‌های باکیفیت بیشتری نیاز است. (PMC)

هیچ‌یک از این دو فرآورده نباید بدون بررسی علت ریزش مو استفاده شود. کمبود آهن، اختلال تیروئید، تلوژن افلوویوم فعال، بیماری‌های التهابی پوست سر، آلوپسی اسکاردهنده یا اختلالات هورمونی ممکن است پاسخ درمانی را تغییر دهند.

بنابراین، PRP و PRF برای مو «تزریق عمومی رشد مو» نیستند؛ بلکه بخشی از یک برنامه تشخیصی و درمانی کامل به شمار می‌آیند.